Przyzwyczajeni do powtarzania obiegowych opinii, kojarzymy autora „Lalki” raczej jako modelowego przedstawiciela swojej epoki pokładającej bezgraniczne zaufanie w ludzkim rozumie, ignorującej natomiast pierwiastek duchowy w człowieku. Taki obraz odziedziczyliśmy zwłaszcza po szkolnictwie PRL-u, które próbowało wyrugować z nauki o literaturze wszelkie akcenty religijne. Tymczasem twórczość Prusa wymyka się szkolnym schematom.