Matka i Głowa

Leszek Śliwa

GN 45/2014 |

publikacja 06.11.2014 00:15

Ten obraz powstał prawie 300 lat temu, ale wnętrze papieskiej arcybazyliki Najświętszego Zbawiciela, św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty na Lateranie wygląda dziś niemal identycznie jak wtedy.

Giovanni Paolo Pannini „Wnętrze bazyliki św. Jana na Lateranie”  olej na płótnie, I poł. XVIII w. Muzeum Puszkina, Moskwa Giovanni Paolo Pannini „Wnętrze bazyliki św. Jana na Lateranie” olej na płótnie, I poł. XVIII w. Muzeum Puszkina, Moskwa

Bazylika laterańska to najważniejsza świątynia katolicyzmu. Na jej fasadzie widoczny jest napis Omnium Ecclesiarum Urbis et Orbis Mater et Caput, tzn. Matka i Głowa Wszystkich Kościołów Miasta i Świata. Jest ona bowiem katedrą papieży – biskupów Rzymu i zwierzchników całego Kościoła. W przylegającym do niej pałacu od IV wieku znajdowała się pierwsza legalna siedziba papiestwa.

Giovanni Paolo Pannini uprawiał modne w XVIII wieku tzw. malarstwo wedutowe – czyli tworzył realistyczne, niewielkie pejzaże miejskie, uwieczniając ówczesny wygląd ulic i budowli. Gdyby nie ubrani w stroje z tamtej epoki ludzie, moglibyśmy pomyśleć, że obraz powstał niedawno. Artysta malował bowiem po ostatniej wielkiej zmianie nawy głównej świątyni, jaką było umieszczenie wzdłuż ścian figur przedstawiających dwunastu apostołów. Pozostałe elementy wnętrza zostały wyremontowane lub zmienione w połowie XVII wieku, pod kierunkiem słynnego architekta epoki baroku, Francesca Borrominiego i w takim kształcie możemy je dziś podziwiać.

Identycznie wygląda obecnie zarówno strop, przedstawiający papieskie herby, jak i posadzka, tzw. cosmatesca, wykonana jeszcze w XV wieku w stylu słynnych artystów z rodu Cosmatich. W owalnych plafonach na ścianach, powyżej figur apostołów, wciąż znajdują się malarskie przedstawienia proroków. Nie ma już tylko widocznych na obrazie chorągwi wiszących pod stropem.