Spalić piekło

W tym roku minęło 75 lat od zakończonego sukcesem powstania w Treblince.

Zasada odpowiedzialności zbiorowej stosowana w obozach koncentracyjnych rodziła wątpliwości u więźniów. Czy mogę uciec, jeśli za mój czyn zginą inni? Nierozwiązywalny w zasadzie dylemat rozstrzygają dwa bunty w obozach koncentracyjnych. Sobibór to ucieczka całego obozu. Bunt w Treblince miał inny cel: spalić piekło. Ucieczka miała nastąpić dopiero po zniszczeniu obozu. Michał Wójcik pokazuje, w jaki sposób więźniowie stworzyli w obozie konspirację oraz jak zdobyli klucze do magazynu z bronią.

Opowieść o przygotowaniach do powstania w Treblince czyta się jak najlepszą powieść sensacyjną. Konspiratorzy wyszukiwali wśród więźniów byłych wojskowych, którzy potrafili posługiwać się bronią i mieli pojęcie o taktyce walki. Celem było powstanie, mające doprowadzić do zniszczenia obozu zagłady. Aby tego dokonać, potrzebni byli ludzie, którzy gotowi byli zginąć i dać możliwość ucieczki pozostałym.

Michał Wójcik pokazuje nie tylko niezwykłe bohaterstwo, ale również odmienne zachowania więźniów. Konspiratorzy bali się zarówno oprawców, jak i donosicieli, którym wy- dawało się, że współpracując z wrogiem, przedłużą w ten sposób swoje życie. Inną grupę stanowili ludzie, którzy w wyniku strachu, traumy woleli pozostać w obozie zagłady. Jeśli liczyli, że „dobre zachowanie” ocali ich przed zemstą esesmanów, śmiertelnie się rozczarowali.

Autor nie ucieka od trudnych pytań o rolę (a w zasadzie jej brak) Armii Krajowej w czasie buntu w Treblince. Jeszcze ciekawsze są pytania o brak reakcji państw alianckich, zwłaszcza USA, wobec przekazywanych przez Jana Karskiego informacji o Holokauście. Trudno powstrzymać wzruszenie, gdy czyta się, że część więźniów Treblinki, która wzięła udział w buncie, dołączyła później do powstania warszawskiego. Michał Wójcik napisał na wskroś nowoczesną książkę, która nie zasypując czytelnika przerażającymi liczbami, pokazała siłę ludzkiego ducha.

Marcin Cielecki

«« | « | 1 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Wiara_wesprzyj_750x300_2019.jpg