Moda na krucjaty

Temat wypraw krzyżowych fascynował wielu pisarzy. Jednak dla większości z nich historia była tylko tłem sensacyjno-przygodowych perypetii bohaterów.

Corocznie ukazują się dziesiątki popularnych powieści rozgrywających się w czasach wypraw krzyżowych. Najczęściej bohaterami są templariusze, a sensacyjna intryga sprowadza się do poszukiwania ich rzekomo zaginionych skarbów i tajemnic, które mieli posiąść w czasie największego rozkwitu zakonu. Trudno je traktować jako powieści historyczne, należą raczej do gatunku fantasy.

Krzyżowcy razy trzy

Rzadko pojawiają się książki, które traktują temat krucjat w sposób pogłębiony, a jednocześnie na tyle przystępny, by zainteresować współczesnego czytelnika. Udało się to, chociaż na różnym poziomie, autorom, którzy wyprawom krzyżowym poświęcili powieściowe trylogie. Niedawno w księgarniach pojawił się pierwszy tom trylogii „Turnieje Boże” autorstwa dwóch francuskich pisarzy, Pierre’a Barreta i Jeana-Noëla Gurganda. Jej bohater, zgodnie z tytułem pierwszego tomu „Templariusz z Jerozolimy”, również jest członkiem Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona, bo tak brzmi pełna nazwa owianego legendą rycerskiego zakonu. Jednak dzieło pisarskiego duetu to ambitna i interesująca, częściowo udana próba stworzenia epickiego obrazu średniowiecza okresu krucjat. Trylogia Barreta i Gurganda została wydana we Francji w drugiej połowie lat 70. ub. wieku, ukazała się w Polsce po raz pierwszy w latach 80. Nie stała się takim bestsellerem, jak powstała niecałe 40 lat później trylogia szwedzkiego pisarza Jeana Guillou „Krzyżowcy”. Tytuł tego cyklu nie jest do końca precyzyjny, bo tylko druga jego część, czyli „Rycerz zakonu templariuszy”, dotyczy bezpośrednio walk toczonych w obronie Królestwa Jerozolimskiego. Pozostałe opowiadają o początkach kształtowania się szwedzkiej państwowości na przełomie XI i XII wieku. Natomiast najbardziej znaną w Polsce, niestety mniej w świecie, mimo że na to zasłużyła i została przetłumaczona na 16 języków, pozostaje trylogia Zofii Kossak. Pierwsza część „Krzyżowców” opowiada o dziejach zdobycia Jerozolimy przez chrześcijan w 1099 roku, trzecia opisuje jedną z ostatnich prób odzyskania Grobu Świętego i krucjatę dziecięcą.

Rycerz poprawny politycznie

Gdyby ułożyć swoisty ranking tych literackich prób przybliżenia średniowiecza okresu wypraw krzyżowych od strony zgodności z realiami, przynajmniej częściowej, bo przecież mamy tu do czynienia z literaturą piękną, a nie nauką, to na końcu tego zestawienia znalazłaby się powieść Jeana Guillou. Szwedzki pisarz, znany z lewackich i antyamerykańskich poglądów, podejrzewany swego czasu o współpracę z KGB, nie poszedł co prawda śladem mitycznych legend o tajemnicach templariuszy, ale za to przedstawił jednostronny i mało wiarygodny obraz obu stron konfliktu. Chrześcijanie, z nielicznymi wyjątkami, są źli, a Saraceni, szczególnie Saladyn, dobrzy. Zresztą strona muzułmańska przedstawiona została z większą sympatią niż Frankowie – okupanci. W całej trylogii Guillou daje znać o sobie niechętny stosunek do religii i Kościoła katolickiego, chociaż pisarz docenia wkład wniesiony w rozwój cywilizacyjny, kulturalny i społeczny przez zakony i klasztory.

Najtrudniejszym zadaniem stojącym przed autorami powieści o podobnej tematyce jest wczucie się w świadomość, psychikę człowieka średniowiecza, co niestety rzadko się do końca udaje. Wiąże się z tym problem przedstawiania motywów, jakie kierowały tymi, którzy porzucali swoje rodziny i majątki, wybierając niepewną przyszłość w walce o odzyskanie Jerozolimy. Rycerz Arn do templariuszy wstąpił za karę, by odkupić swój grzech. Innymi uczestnikami zmagań z muzułmanami kierują najczęściej niskie pobudki. Nienawiść do wyznawców islamu, chęć zdobycia majątków i bogactwa na Wschodzie, nawiedzające Europę klęski wszelkiego rodzaju czy prymitywna żądza mordu. Nic dziwnego, że wielu autorów utrwalało w swojej twórczości taki obraz krucjat, skoro dominował on we współczesnej historiografii. Reszty dokonuje poprawność polityczna.

«« | « | 1 | 2 | 3 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Wiara_wesprzyj_750x300_2019.jpg