Piekło i niebo

Pisząc historię kina religijnego, o tych filmach często się zapomina. Powstawały na obrzeżach hollywoodzkich produkcji.

Tematem religii w powstających w I połowie XX wieku filmach przeznaczonych dla czarnoskórych Amerykanów zajmowała się amerykańska badaczka Judith Weisenfeld. Doszła do wniosku, że kino czarnych usiłowało zerwać z funkcjonującym w Hollywood stereotypem Murzyna jako bardziej religijnego z natury, a jednocześnie bardziej prymitywnego, prostego i skazanego na uległość w relacjach z białymi. Próbowała pokazywać ten problem w szerszej perspektywie. Wiele z tych filmów zawiera bardzo silną krytykę różnych czarnych kongregacji kościelnych, realizowaną czasem przez ośmieszanie pastorów, samozwańczych kaznodziejów czy duchowych przywódców. Znajdują w nich odzwierciedlenie długotrwałe i gorące dyskusje nad miejscem religii w czarnych społecznościach.

Przełamując stereotypy

Najbardziej znanymi twórcami kina tworzonego niemal przed stu laty przez czarnoskórych Amerykanów byli Spencer Williams i Oscar Micheaux. Micheaux był pierwszym czarnym reżyserem, który nakręcił pełnometrażowy film fabularny z czarną obsadą. Murzyni już wcześniej pojawiali się wprawdzie w filmach, ale nigdy w charakterze postaci pierwszoplanowych. W 1918 roku na podstawie swojej powieści, opartej na własnych doświadczeniach, Micheaux zrealizował „Domokrążcę”. Sam reżyser przez jakiś czas był właśnie domokrążcą, swoje powieści sprzedawał, chodząc od domu do domu. Micheaux przełamał monopol białych na produkcję filmową, ale trzeba pamiętać, że kręcił on, podobnie jak inni twórcy tego nurtu, wyłącznie dla czarnej widowni. W USA ten nurt zyskał nazwę kina „rasowego”, produkowanego przez Murzynów i przeznaczonego dla tej samej grupy odbiorców. Czyli znajdował się w swego rodzaju filmowym getcie. Micheaux stworzył też Micheaux Film and Book Company, studio filmowe realizujące filmy o życiu czarnoskórej społeczności Stanów Zjednoczonych. Stały one w opozycji do tego, co prezentowało Hollywood, które w większości portretowało Murzynów jako karykaturalne, nierozgarnięte, leniwe i niezaradne postacie.

Czarni trafią do nieba

W 1919 roku Micheaux nakręcił dramat „U naszych bram” (Within Our Gates) jako odpowiedź na „Narodziny narodu” Griffitha, w którym Murzyni zostali przedstawieni w sposób negatywny. Griffith pokazał, że po wojnie secesyjnej wraz z wojskami zwycięskiej Unii siali zniszczenie, mordowali i gwałcili, mszcząc się na swoich dawnych panach. Film Micheaux wzbudził sensację, bo jednym z tematów, które podnosił, był lincz. A był to problem unikany dotychczas zarówno przez białych, jak i czarnych filmowców. Według statystyk, w latach 1901–1915 na Południu zlinczowano ponad 1100 Murzynów, a po I wojnie światowej problem ten pojawił się również na Północy. Lincz w filmie Micheaux, przedstawiony na ekranie bardzo wyraziście, wywołał w tamtym czasie wielkie kontrowersje. Jednak równie ważne są inne wątki filmu, w tym dotyczące religijnych problemów murzyńskiej społeczności. W „U naszych bram” Micheaux istotną rolę odgrywają dwie postaci. Jedną z nich jest pastor zakładający na Południu szkołę dla dzieci, której grozi likwidacja z powodu braku pieniędzy na dalszą działalność. Celem pastora, człowieka dobrze wykształconego i o wielkich zaletach moralnych, jest edukacja swojej społeczności. Uważa, że jest to najlepsza droga do wydobycia się z nędzy. Micheaux przeciwstawia go niepiśmiennemu kaznodziei nazywanym Starym Nedem. W jednej ze scen filmu Ned wygłasza kazanie na temat Abrahama i tłustego cielca, a następnie zbiera znaczne fundusze wśród zgromadzonych na nabożeństwie. W innej scenie z kolei widzimy go, jak wysługuje się białemu bogaczowi. Ned usprawiedliwia system segregacji rasowej jako rzekomo opierający się na boskim prawie. Tłumaczy, że bycie biednym i niewykształconym to zalety, które sprawią, że czarni Amerykanie trafią do nieba. Micheaux znany był z krytycznego stosunku do przedstawicieli czarnego Kościoła, jednak w swoich filmach pokazywał zawsze racje obu stron.

«« | « | 1 | 2 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Wiara_wesprzyj_750x300_2019.jpg

Reklama

Reklama