Architekci ducha

Przełom XIX i XX wieku to wielki boom budowlany w diecezji tarnowskiej. – Architektów z lat wcześniejszych, niestety, nie znamy, autorzy projektów zaczy­nają być rozpoznawani dopiero od drugiej połowy XIX wieku – mówi ks. Piotr Drewniak, diecezjalny kon­serwator zabytków.

Budowniczy i politycy

Jednym z bardziej znanych i zasłużonych dla naszej diecezji jest Jan Sas-Zubrzycki. Urodził się na Podolu w 1860 roku, był absol­wentem Wydziału Architektury Politechniki Lwowskiej. W diecezji tarnowskiej zaprojektował około 20 świątyń. To m.in. kościół księży misjonarzy w Tarnowie, świątynia w Bruśniku, Ciężkowicach, Trzcianie koło Bochni, Bielczy, Borzęcinie, Szczepanowie, Piotrkowicach.

– Jan Sas-Zubrzycki był człowiekiem niezwykle pobożnym, a przy tym ogromnym patriotą – opowiada ks. P. Drewniak. – Jego twórczość wypływała z wiary, a architektura sakralna była jego pasją, której poświęcał najwięcej czasu, serca i uwa­gi spośród wszystkich dziedzin budownictwa – dodaje.

  Joanna SadowSka/GN Kościół pw. św. Stanisława
Świątynię zaprojektował Janusz Rypuszyński, architekt i polityk Inną znaną osobą był tarnowski architekt Adolf Juliusz Stapf (1861–1920), który zapro­jektował kościół m.in. w Cikowicach, Stróżach, Trzetrzewinie, Łękawicy, Szynwałdzie. Jego grób znajduje się na starym cmentarzu w Tarnowie. Z kolei Janusz Rypuszyński jest autorem projektu kościoła w Nagoszynie, Nowej Jastrząbce, św. Stanisława w Tarnowie. Ale on nie tylko projektował.

„W ciągu sześciu lat odnawiał bezinteresownie kate­drę w Tarnowie, do której ofiarował dwa witraże oraz rzeźbę Chrystusa Ukrzyżowanego. (…) W 1914 roku, na prośbę biskupa Wałęgi, objął w Tar­nowie stanowisko burmistrza, które przyniosło mu krótkotrwałe aresz­towanie” – czytamy w rodzinnych zapiskach, znajdujących się w Ar­chiwum Diecezjalnym. W ubiegłym wieku architektem wielkiej klasy był też Józef Szczebak. – W naszej diecezji zaprojektował on dzwonni­cę w parafii Samocice, kościół w Burzynie, Zaczerniu, Trzemesnej, Fili­powiczach – wylicza ks. Piotr Pasek, historyk sztuki, zastępca dyrektora Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie.