W polskim gnieździe

Pierwsza polska stolica, siedziba prymasa, z katedrą, w której koronowało się pięciu królów i gdzie znajdują się najcenniejsze polskie drzwi. Jest wiele powodów, by odwiedzić Gniezno.

Wody jeziora Jelonek odbijają dwie wieże gotyckiej katedry wzniesionej na Wzgórzu Lecha. Tysiąc lat temu wielkie jezioro okalało cały gnieźnieński gród. Kiedy spojrzy się na okolicę z katedralnej wieży, obejmując wzrokiem okoliczne zbiorniki wodne i obniżenie terenu przy seminarium, łatwo wyobrazić sobie, że jesteśmy na wyspie. Etymologia wiąże nazwę Gniezna z „gniazdem”, choć nie do końca wiadomo, o jakie gniazdo tu chodzi. Językoznawcy właśnie w owym zagłębieniu, niecce otaczającej gród, widzą najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie tej nazwy. Inni wiążą ją z gniazdem obronnym, miejscem trudnym do zdobycia. Nie zmienia to jednak faktu, że dla całej Polski Gniezno również stało się gniazdem – kolebką naszej państwowości.

Życiorys na drzwiach

Wycieczka do podziemi gnieźnieńskiej katedry jest przedzieraniem się przez kolejne warstwy czasu. Zachowane resztki murów mówią o wcześniejszych – romańskich i przedromańskich – świątyniach zbudowanych w tym miejscu. Najstarsza z nich powstała pod koniec IX wieku. Ale znajdziemy też – jeszcze starszy – fragment pogańskiego paleniska. – W tym miejscu musiał wcześniej istnieć silny kult pogański – wyjaśnia Sławomir Ratajczak, przewodnik. – Mądrość Kościoła polegała na tym, że budował świątynie w miejscach dawnego kultu. Ale nie od razu udało się wyplenić dawne wierzenia, o czym świadczy chociażby palenie kościołów przez ludność w czasach Mieszka II. Tak zwanej reakcji pogańskiej nie udało się jednak zniszczyć tego, co zostało tu już zakorzenione.

Od chrztu Mieszka I, który odbył się prawdopodobnie na Ostrowie Lednickim lub w Poznaniu, Polska stała się krajem chrześcijańskim. W 997 r. podczas misji chrystianizacyjnej w Prusach zginął św. Wojciech. Sprowadzenie jego relikwii do Gniezna przez Bolesława Chrobrego okazało się ważnym krokiem. To właśnie do grobu św. Wojciecha pielgrzymował w 1000 r. cesarz Otton III. Pozwoliło to na utworzenie metropolii gnieźnieńskiej, która dała początek tworzeniu struktur Kościoła w Polsce. Pierwszym arcybiskupem w Gnieźnie został brat Wojciecha – Radzim Gaudenty. Historia życia św. Wojciecha widnieje na Drzwiach Gnieźnieńskich, osadzonych w portalu wewnętrznym katedry, po jej stronie południowej. Wykonane z brązu drzwi, datowane na 1175 r., są zupełnie unikatowym zabytkiem romańskiej sztuki odlewniczej. – Fakt, znajdziemy w Europie trochę podobnych drzwi z tamtego czasu, jednak na ogół przedstawiają one motywy biblijne, a nie biografię jednego świętego – podkreśla Sławomir Ratajczak.

Skarby katedry

Ten „pierwszy polski komiks” czyta się z lewej strony od dołu do góry, a następnie z prawej – od góry do dołu. Lewe skrzydło – nieco większe i szersze – zawiera sceny z pobytu świętego w Czechach, Niemczech i we Włoszech, zaś prawe przedstawia działalność misyjną w Polsce i Prusach. Dodatkowe odczytania umożliwia lektura pozioma, w której np. narodziny Wojciecha łączą się z jego narodzinami dla nieba.

– Cudowność przedstawianych zdarzeń, takich jak uwolnienie opętanego czy scalenie dzbana, nawiązuje do życia Chrystusa. Z tej historii płynie przesłanie, że święty ma być jak Chrystus – tłumaczy nasz przewodnik. Zwraca też uwagę na symboliczne postacie i zwierzęta umieszczone w bordiurze, czyli dekoracyjnym obramowaniu drzwi. Postacie ludzkie, gady, ptaki, fantastyczne twory – wszystko tu ma znaczenie i rozszerza interpretację historii opowiedzianej w 18 scenach. Drzwi przetrwały, mimo że w tym czasie katedra była wielokrotnie niszczona i przebudowywana. W 1331 r. romańską świątynię zniszczyli Krzyżacy. 10 lat później na jej miejscu stanęła nowa – gotycka. W XVII w. prymas Maciej Łubieński przeprowadził przebudowę jej wnętrza w stylu barokowym. Po pożarze z 1760 r. wnętrze odrestaurowano, dodając elementy klasycystyczne.

«« | « | 1 | 2 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.