Kacza zupa

Anarchistyczny humor braci Marx bawił masową widownię przez całe lata ’30 i ’40, a ich brawurowe, absurdalne popisy komiczne przeszły do historii kina, inspirując następne pokolenia twórców, z Woodym Allenem na czele.

Najsłynniejsi z braci - Groucho, Chico i Harpo – nie uznawali żadnych świętości, parodiując na potęgę najpopularniejsze filmy i gatunki kinowe. Przykładowo: w „Nocy w Casablance” szydzili z melodramatu wszech czasów, czyli „Casablanki” z Humphreyem Bogartem i Ingrid Bergman w rolach głównych, w „Go West” postanowili zaś wyśmiać, powielane w kółko przez hollywoodzką fabrykę snów, westernowe fabuły i konwencje.

Gdy jednak idzie o „Kaczą zupę” z 1933 roku, to film ten postrzegany jest przez krytykę nieco inaczej niż pozostałe dokonania kinematograficzne braci. Jego antywojenna wymowa stawia go w równym rzędzie z „Dyktatorem” Chaplina, choć powstał dużo wcześniej i niejako zapowiadał dopiero, czy też raczej ostrzegał przed wojennym koszmarem, który rozpętać mogą dochodzący w latach ’30 do władzy faszystowscy dyktatorzy.

Wyczyny, jakich na ekranie dokonują gderliwy Rufus T. Firefly, a także cwany Chicolini i nigdy nie odzywający się Pinky bawią do dziś, choć w tle czai się już cała groza międzywojennej epoki, która w sześć lat później ujawnić miała swe pełne oblicze. Wówczas to, już nie fikcyjna Sylvania, a istniejąca w realnym świecie hitlerowska III Rzesza oraz Italia pod rządami Mussoliniego rozpętały piekło II wojny światowej.

Braciom Marx udało się w pozornie komediowej, rozrywkowej „Kaczej zupie” w mistrzowski sposób ukazać charaktery dążących do władzy tyranów i napiętnować ich głupotę, egoizm i populistyczne chwyty. Ten film to absolutne i skończone arcydzieło kinematograficznego komizmu oraz niebanalny dokument swoich czasów, bezkompromisowo demaskujący niemoralne poczynania wielkich ówczesnego świata. Szaleni bracia Marx ostrzegają przed szaleństwem wojny...

Kacza zupa - reż. Leo McCarey, wyk. Groucho, Chico, Harpo i Zeppo Marx, Margaret Dumont. USA, 1933 r.

*

Tekst z cyklu Filmy wszech czasów