Wojciech Kudyba: Poczucie własnej wartości

Na dokumenty opuszczające Kancelarię Prezydenta RP zwykle patrzymy przez pryzmat doraźnej polityki.

Myślę jednak, że na Antologię Niepodległości warto spojrzeć z większym dystansem. Wyobraźmy sobie, że taka antologia powstała gdzie indziej, np. w Norwegii lub Izraelu. Wymieniam te dwa narody, bo w obu literatura odgrywała nieco podobną rolę jak u nas: podtrzymywała suwerenność kulturową w czasie długich lat braku suwerenności państwowej. Towarzyszyła wydarzeniom historycznym. Budowała obraz wspólnej przeszłości w taki sposób, by współcześni Norwegowie lub Żydzi mogli na nim budować poczucie własnej wartości. Gdyby zatem w którymś z tych państw powstała Antologia Niepodległości, to zgodzilibyśmy się, że powinna ona uwzględniać teksty, które pełniły wyżej opisane funkcje.

Czy powinniśmy oczekiwać od Norwegów, że ominą wąsatych wikingów lub przedstawią ich w sposób wyłącznie negatywny? Czy należałoby skrytykować Żydów, gdyby pierwszą część ich antologii wypełniły fragmenty ksiąg biblijnych, a ostatnią – świadectwa martyrologii? Powie ktoś, że to oczekiwania absurdalne, bo honor, wiara w jednego Boga i pamięć o ofiarach zbrodni były akurat czymś, co obydwu narodom pozwoliło ocalić własną tożsamość. Właśnie takie oczekiwania formułują jednak pod adresem polskiej Antologii Niepodległości jej krytycy… Na szczęście antologię tę można nie tylko krytykować, ale także próbować ją zrozumieć. Bo to nieprawda, że nie jest ona prowokująca. Przeciwnie: wydaje się, że narusza niejedno współczesne tabu, zwraca uwagę na treści, które w ostatnich latach wypierano ze zbiorowej podświadomości. To oczywiste, że jest wyborem, że mogłaby być uzupełniona. Ale równie jasne jest też, że jej autorzy pokazali zestaw tekstów reprezentatywny dla takiej literatury, która podtrzymuje wartości, jakimi żyje społeczeństwo. Czy potrzebujemy dziś takiej literatury? Czy wiemy, co mówi o nas nasza własna tradycja? Czy mamy poczucie własnej wartości, czy też patrzymy dziś na siebie tak, jak patrzą na nas inni? Wydaje się, że wciąż warto szukać odpowiedzi na te i podobne pytania. Antologia Niepodległości powstała właśnie po to, żeby je postawić.•

Prof. Wojciech Kudyba (ur. 1965) – historyk literatury, pisarz, kierownik Katedry Literatury XX Wieku na Wydziale Nauk Humanistycznych UKSW.

«« | « | 1 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.