Kobiety Kościoła

Kiedy myślimy o historii Kościoła nasuwa się wiele postaci, które go tworzyły: Apostołowie, ojcowie pustyni, ojcowie i doktorzy Kościoła, święci, jak choćby Paweł, Augustyn, Franciszek, Dominik, Tomasz z Akwinu i wielu innych. W większości jednak gdy myślimy o "ludziach Kościoła" myślimy o mężczyznach. A tymczasem już od czasów biblijnych obok sławnych mężczyzn widnieje wiele wspaniałych kobiet, które w życiu Kościoła od początku uczestniczyły i współtworzyły go.

To im właśnie poświęca swoją uwagę Zuzanna Radzik. We wstępie autorka zaznacza, że w kulturze zdominowanej przez mężczyzn (a taką była rzeczywistość judeo- i wczesnochrześcijańska) trudno rozpoznać, na ile przedstawiany obraz kobiet jest zgodny z prawdą. Wczesne teksty o kobietach pisane były przez mężczyzn i dla mężczyzn, bardziej dla pouczenia, czy zawstydzenia niż ukazania rzeczywistości. To jednak nie zniechęca teolożki do przedzierania się przez te teksty i ukazywania świata ówczesnych kobiet na podstawie czasem lakonicznych, a jednak istotnych zapisów.

W pierwszej kolejności autorka zaprasza do świata znanego z kart biblijnych - Dziejów Apostolskich, Listów św. Pawła i Ewangelii. Choć Paweł najczęściej wspomina kobiety przy okazji końcowych pozdrowień, te krótkie wzmianki pozwalają odkryć, że były one traktowane równorzędnie pod względem powierzanych im funkcji (choć Pawłowe zalecenia dotyczące relacji damsko-męskich ukazuje się często jako przykład antyfeminizmu). Następnie przedstawia kobiety towarzyszące Jezusowi i Apostołom w czasie Jego ziemskiego życia ukazując ich rolę, a także szczególną rangę, zwłaszcza w kontekście Wielkanocnego poranka.

Wiele uwagi poświęca też autorka zagadnieniu wdów, dziewic, a także pierwszych męczennic. Przytacza obszerne fragmenty "Dziejów Pawła i Tekli", a także poświęcone tym bohaterom inne teksty ówczesnych pisarzy, bada "Kroniki Egerii", przedstawia dogłębne studium "Męczeństwa Perpetui i Felicyty" – męczennic wymienianych do dziś w I Modlitwie Eucharystycznej. Na koniec teolożka przybliża nam wiele współczesnych św. Hieronimowi kobiet studiujących wraz z nim Pismo Święte i korespondujących w sprawach biblijnych; a także matki pustyni i pierwsze mniszki.

Książka ta, to interesujące teologiczne studium, napisane dość swobodnym językiem, nie pozbawionym (czasem lekko ironicznych) komentarzy autorki. I choć osadzona jest wyraźnie w nurcie tak zwanej teologii feministycznej, co niektórych mogłoby zniechęcać, stanowi cenne studium tak biblijnych jak i rzadziej spotykanych tekstów literatury około wczesnochrześcijańskiej dotyczących życia i społecznego postrzegania chrześcijańskich kobiet.

Zuzanna Radzik: Emancypantki. Kobiety, które zbudowały Kościół. Wydawnictwo WAM