Dostojeństwo i czystość

„Wystarczy jeden nieskłamany wiersz, aby do słów powróciło – choćby na chwilę ich lektury – ich pierwotne dostojeństwo i czystość” – pisze Stanisław Barańczak w znakomitym zbiorze esejów „Tablica z Macondo”.

Można te słowa odnieść do całej dobrej literatury, która sprawia, że język oczyszcza się z brudu i promieniuje na to, jak mówimy na co dzień. To podstawowy pożytek, jaki czerpiemy z wartościowej lektury, która, na szczęście, nadal pozostaje znaczącą lekcją każdego języka. Barańczak przywołuje w tytule tajemniczą tablicę z Macondo, którą wziął ze „Stu lat samotności” Gabriela Garcíi Márqueza. Mieszkańcy Macondo na wypadek amnezji rozwieszali w swoim otoczeniu – na przedmiotach, ulicach, a nawet na zwierzętach – tabliczki z informacją, jak się coś nazywa i czym jest.

Zanik pamięci nie jest sytuacją wyłącznie literacką, ale dotyczy nieustannie eksplorowanego żywego języka. Nie bez powodu Barańczak zastanawia się nad różnicami między grafomanem a mistrzem. Grafoman to ten, który lubi pisać i przychodzi mu to bardzo łatwo. Poeta utalentowany męczy się procesem tworzenia i tylko czasem czuje rozbłyski „radości pisania”, o której wspomina Wisława Szymborska. Niewątpliwie dobra literatura, przywracająca strywializowanym i zbanalizowanym znaczeniom ich pierwotne sensy, jest tablicą z Macondo, niezbędną do ocalenia języka przed zakusami grafomanów.

Barańczak swoje eseje napisał między 1981 a 1989 rokiem w Ameryce, gdzie z żoną i dwójką dzieci znalazł się podczas stanu wojennego. Warto czytać „Tablicę z Macondo”, nie tylko dlatego, że zawiera dogłębną analizę kilku ważnych dla Barańczaka dzieł (m.in. „Świtów” Miłosza czy „Balu w Operze” Tuwima). Istotne są tłumaczenia autora, dlaczego i w jaki sposób pisze. Stanowią one znakomite wprowadzenie do każdej lektury, która powinna się odbywać z namysłem, ale i twórczym błyskiem.

Barbara Gruszka-Zych

Stanisław Barańczak "Tablica z Macondo". Wydawnictwo a5, Poznań 2018ss. 320   Stanisław Barańczak "Tablica z Macondo". Wydawnictwo a5, Poznań 2018ss. 320
«« | « | 1 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |