Toruńska Barbarka

Barbarka, osiedle leśne na północno-zachodnich krańcach Torunia, swą nazwę zawdzięcza objawieniu się św. Barbary. Miało do niego dojść w średniowieczu przy jednym z dwóch wypływających w leśnej głuszy źródeł, a stało się udziałem pewnego pustelnika.

Nastąpiło to przed 1299 r., ponieważ w tym właśnie roku po raz pierwszy została wymieniona nazwa Sancta Barbara in Bormol, oznaczająca kaplicę św. Barbary przy leśnym młynie. Było to miejsce licznych pielgrzymek, a sławę cudownego źródło, nazywane Świętą Wodą, zyskało za sprawą uzdrawiania oczu i możliwości pozbycia się kołtuna (ponoć zanurzony w wodzie, odpadał od głowy).

Papież Sykstus V w połowie XV w. nadał specjalne przywileje odpustowe pątnikom, którzy przybywali tu we wspomnienie św. Barbary (4 grudnia), w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (15 sierpnia) i w Zielone Świątki.

W 1475 r. staraniem biskupa chełmińskiego Wincentego Kiełbasy w miejscu dawnej stanęła nowa kaplica. Została ona zniszczona w latach „potopu” szwedzkiego, odbudowano ją w 1660 r. w formie dość sporego kościółka, wyposażonego nawet w organy. Kaplicę tę rozebrano w 1800 r. i postawiono w tym miejscu kolumnę z figurą św. Barbary.

Obecna kaplica pochodzi z 1842 r., wokół utworzono wówczas cmentarz. W jej ołtarzu znajdowała się gotycka figura św. Barbary z ok. 1515 r., pochodząca z katedry Świętych Janów, gdzie stała w ołtarzu Bractwa Sternickiego (św. Barbara jest patronką górników i hutników, ale także żeglarzy i rybaków).

W latach 60. XX w. cenna figura została poddana konserwacji i trafiła do Muzeum Diecezjalnego w Pelplinie, a do Torunia, do kościoła św. Antoniego (tej parafii podlega Barbarka) powróciła w 2007 r.

Dawniej nad oddalonym nieco od kaplicy źródłem spoczywał kamień młyński, a wodę czerpano przez otwór w głazie. Dziś jedyne wybijające tu źródło obudowane jest kamieniami, woda wlewa się do kamiennego koryta. Jeszcze dalej od szachulcowej kaplicy znajduje się kamienna grota z początku XX w. z figurą św. Barbary. W kaplicy jest sprawowana w niedzielę jedna Msza św.

*

Powyższy tekst pochodzi z książki "Cudowne źródełka w Polsce". Autorka: Monika Karolczuk. Wydawnictwo Aromat Słowa.