Tkany "kryminał"

Ukazanie się tej książki to jedno z największych wydarzeń w życiu naszego muzeum – mówi prof. Jan Ostrowski, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu, wydawcy dzieła. – Kolekcja 138 arrasów jest jedyną w zbiorach, która w sposób udokumentowany łączy się z naszym zamkiem. Należy do tradycji wawelskiej – dodaje.

„Dzieje arrasów Zygmunta Augusta” przynoszą wiele nieznanych dotąd ustaleń, prostują również błędne twierdzenia. – Utarło się na przykład, że król Władysław IV podarował papieżowi Urbanowi VIII trzy arrasy. Tymczasem arrasy z tej serii, o której wspominano, zaginęły wcześniej – mówi autorka książki.

Ciekawa jest historia arrasów po abdykacji króla Jana Kazimierza w 1668 roku. Monarcha zdeponował je w Gdańsku (a nie zastawił, jak dotąd uważano), aby wywierać naciski na Sejm. Uzależniał wydanie cennych tkanin uważanych za dobro należące do Korony, a nie prywatne, od wypłacenia obiecanych mu pieniędzy. Arrasy pozostały w Gdańsku jednak ponad pół wieku. Wykupiono je dopiero w roku 1774. – Dlaczego jednak sprowadzono je wówczas z Wrocławia, a nie z Gdańska, na razie nie wiemy – mówi doc. Bernasikowa.

Udało jej się również odkryć, że po abdykacji Jana Kazimierza arrasy były przechowywane przez rok w zamku w Malborku, zaś w 1673 r. ówczesny hetman wielki koronny Jan Sobieski wnioskował na Sejmie o ich sprzedaż.

Autorka książki pracowała niczym detektyw. Ustaliła, jakie były losy arrasów po wywiezieniu ich w 1795 r. do Rosji, w jakich pałacach były zawieszone, jak przebiegała ich rewindykacja przez Polskę niepodległą. Nie mniej ciekawie wygląda historia długoletniego przechowywania arrasów w Kanadzie, po ewakuacji w 1939 r.

– Ten rozdział mojej książki przypomina opowieść kryminalną – śmieje się doc. Bernasikowa.