Perły Bytomia

Kto raz wejdzie w Cyfrową Bibliotekę Bytomskiej Architektury, nie oprze się pokusie odkrywania historii tego miasta.

Sypiące się kamienice – to chyba najczęściej przywoływany na dźwięk słowa „Bytom” obraz. Wieloletnia eksploatacja tego miasta: szkody górnicze, ale także przechodząca przez jego centrum droga krajowa nr 79 – zrobiły swoje. Wiele domów zmieniło się w ruiny. Jednak wchodząc głębiej w miasto, można odkryć architektoniczne skarby, o których często nawet sami mieszkańcy nie mają pojęcia.

Smok bytomski

Kiedy Marek Wojcik i Jacek Maniecki oprowadzają nas po Bytomiu, co chwilę otwieramy oczy ze zdumienia. W siedzibie Sądu Rejonowego odkrywamy imponujący dziedziniec, podobny do tego, który mieści się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, tyle że... jeszcze piękniejszy. Okazuje się, że zaprojektował go w 1890 r. ten sam architekt – Karl Friedrich Endell, rządowy radca budowlany z Ministerstwa Robót Publicznych w Berlinie. Tuż obok zachwyca budynek Poczty Głównej z fasadą przedstawiającą dyliżans pocztowy i głowami zdobiącymi wejścia do budynku. W sieni kamienicy przy ulicy Jainty 15 odnajdujemy na suficie piękne malowidła na szkle z alegoriami handlu i sztuki. Na Dworcowej 22 podziwiamy potężne drzwi wejściowe, na których nadal widnieje niemiecki napis o tym, że obiekt jest chroniony przez miejscową straż pożarną. A takiego smoka, jak ten, który zdobi kamienicę przy Piłsudskiego 5, nie ma nawet Kraków! Nic dziwnego, że nasi przewodnicy włączyli się w dzieło, którego celem jest ocalenie od zapomnienia pereł architektury Bytomia.

Na współtworzonym przez nich portalu Cyfrowa Biblioteka Bytomskiej Architektury można odbyć wirtualny spacer po mieście. Wchodzimy na stronę www.architekturabytomia.org i klikając w zaznaczone na mapie punkty, poznajemy historię poszczególnych budynków. Dowiadujemy się, kiedy powstawały i co się w nich mieściło. Poznajemy nazwiska inwestorów, architektów i właścicieli. A dzięki dołączonym projektom i archiwalnym fotografiom przyglądamy się przemianom, jakim podlegały kamienice, wille i obiekty użyteczności publicznej. – Okazało się na przykład, że w latach 30. wiele elementów ozdobnych, takich jak wieżyczki czy balkoniki, zostało usuniętych. Taka była wtedy moda – opowiada Marek Wojcik.

Nocnik jako garnek

Na pomysł stworzenia Biblioteki wpadli Karolina i Piotr Jakoweńkowie, twórcy Fundacji Brama Cukermana. Wcześniej dali się poznać m.in. jako renowatorzy Domu Modlitwy Cukermanów w Będzinie, za co byli nominowani przez radiową Trójkę do tytułu Kulturysty Roku 2012. Pamięć o Żydach Śląska i Zagłębia ocalają też dzięki projektowi Opowieści Nieobecnych. To seria audioprzewodników po dziedzictwie żydowskim w miastach województwa śląskiego. Po przeprowadzce do Bytomia założyciele Bramy Cukermana postanowili rozszerzyć swoją działalność. Zaangażowali do współpracy Marka Wojcika i Jacka Manieckiego, których znajomość rodzinnego miasta pomogła w ogarnięciu tematu. Rozpoczęło się przekopywanie akt Baupolizei – dawnej niemieckiej policji budowlanej, znajdujących się dziś w bytomskim Archiwum Miejskim. Okazało się, że niemieckie archiwum, działające od ok. 1860 do 1945 r., prowadzone było z niezwykłą pieczołowitością. Każdy budynek posiada odrębną teczkę, dokumentującą historię obiektu. Dla badaczy to prawdziwa kopalnia wiedzy i rozlicznych ciekawostek. Dowiadujemy się o remontach, spadkach, czasem rodzinnych konfliktach. Na stronie www.architekturabytomia.org poznajemy też ciekawych ludzi. Jedną z nich jest Richard Otto Krause, właściciel willi przy ul. Wrocławskiej 44, gdzie dziś mieści się przedszkole. W dwudziestoleciu międzywojennym prowadził on prężną firmę, która handlowała stalą. Badanie dokumentów dotyczących tej postaci przyniosło kolejne odkrycia: po wojnie wdowa po stalowym potentacie sprzedała w Niemczech swoje udziały. Nabywcą okazał się Willy Schlieker, dawny urzędnik ministerstwa zbrojeń, który przeszedł drogę „od zera do milionera”. Zaczynał od handlu... metalowymi nocnikami na Haiti. Cieszyły się one tam niezwykłą popularnością jako garnki kuchenne.

«« | « | 1 | 2 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Wiara_wesprzyj_750x300_2019.jpg