Zabytkowe płazy

W Zakopanem wiele zabytkowych willi jest w takim stanie. – Każdy potrafi tylko mądrzyć się, a konkretnej pomocy nie mamy znikąd – mówi Danuta Szelągowska, właścicielka willi „Turnia”, widocznej na zdjęciu

Jego zdaniem, przedsiębiorczość z tradycją można pogodzić. Sam zajmuje się projektami, gdzie zabytkowe obiekty drewniane poddawane są renowacji i modernizacji, ale przy tym nic nie tracą ze swojego piękna, nawet jeśli będzie w nich prowadzona działalność gospodarcza. Trzeba mieć tylko dobry pomysł. – Zdarzają się takie sytuacje, kiedy nowy właściciel za wszelką cenę dąży do tego, aby budynek rozebrać i na jego miejscu postawić np. sklep czy apartamentowiec. Kieruje się tylko względami biznesowymi, niszcząc dziedzictwo kultury narodowej, dorobek przodków – dodaje Krzysztof Trebunia-Tutka.

Dochodzi nawet do sytuacji, kiedy w stolicy Podhala wybuchają pożary w zabytkowych obiektach przejętych przez nowych właścicieli, a później okoliczności wypadków często są trudne do

Wille tylko na pocztówkach?
Wyraźnie widać, że w Zakopanem nie ma pomysłu na promowanie miasta poprzez obiekty zabytkowe, jakimi są wille. Stolica Podhala ciągle przyciąga gości, jednak wielka szkoda, że nie tym, co najpiękniejsze i najcenniejsze. Pozostaje nadzieja, że znajdzie się odpowiedzialna grupa ludzi, która weźmie na swoje barki ratowanie kultury nie tylko Podhala, ale i wszystkich Polaków. Ważne jest podejście właścicieli do obiektu, który odzyskali. On często jest zdewastowany, bo np. były w nim wcześniej mieszkania komunalne. Nie można jednak właścicieli obwiniać za wszystko. Ważne jest, aby udzielić im wszelkich rad, zachęcić – także finansowo – do rozwiązań, które sprawią, że zabytek będzie nadal piękny. Strach pomyśleć, że zabytkowe wille w pełnej krasie będziemy oglądać już tylko na starych zdjęciach i widokówkach.

Nie byle jakie belki i słoma
Styl zakopiański, zwany też witkiewiczowskim, został wprowadzony przez Stanisława Witkiewicza w latach 90. XIX w. Artysta dążył do stworzenia podstawy dla nowoczesnej polskiej architektury narodowej na podłożu sztuki Podhala. Chodziło przede wszystkim o budownictwo. Witkiewicz wzorował się na tradycyjnym budownictwie górali podhalańskich, wzbogacając je elementami secesji. Ściany domów stawiano z drewnianych płazów (drewnianych pni przeciętych wzdłuż na pół) na zrąb (konstrukcja wieńcowa z zamkami węgłowymi bez ostatków, co czyniło naroża budynków bardziej eleganckimi). Stanisław Witkiewicz o budownictwie na Podhalu pisał tak: „Żadna ze znanych mi chat w Polsce nie może iść w porównanie z chatą górala zakopiańskiego. Nie jest to już byle jakie zestawienie belek i słomy (...). Chata góralska przedstawia się jako wyższy i rozwinięty typ budownictwa drewnianego”.