Rodzina w islamie

  Henryk Przondziono/Agencja GN Prawie jedna trzecia prawnych przepisów w Koranie dotyczy rodziny i jej prawidłowego funkcjonowania.

Podstawą rodziny jest małżeństwo, którego celem jest zachowanie gatunku, stworzenie silnych podstaw struktur społecznych, ochrona moralności oraz kształtowanie więzi duchowych między małżonkami. Zgodnie z koranicznym przesłaniem małżeński związek kobiety i mężczyzny odpowiada boskiemu porządkowi stworzenia. Potwierdzają to liczne fragmenty Koranu. Wyjątkowe znaczenie małżeństwa podkreśla także sunna. Mahomet miał powiedzieć, że „małżeństwo jest częścią jego drogi”, a „ktokolwiek z niej odstąpi nie jest jednym z nas”.

Małżeństwo jako instytucja społeczna jest przede wszystkim kontraktem cywilno-prawnym, którego ważność zależy od zgodności układających się stron. Tym samym nie stanowi ono wyłącznie prywatnej sprawy między mężczyzną a kobietą. Z tego też względu obie rodziny mają swój udział w zawarciu tego związku i jego poprawnym funkcjonowaniu. Istotnymi elementami małżeństwa są więc obopólna zgoda i publiczne ogłoszenie związku.

Według przesłania koranicznego małżeństwo jest silną umową i uroczystym przyrzeczeniem (4,21) oraz naturalnym miejscem współżycia seksualnego i poczęcia. Prawo muzułmańskie nie określa jednak jednoznacznej formy tej umowy ani nie precyzuje szczegółów ceremonii religijnej. Koran z jednej strony podkreśla równość mężczyzny i kobiety, nawołując ich do wzajemnego dopełniania się (2,21) w atmosferze miłości i miłosierdzia (30,21). Z drugiej strony natomiast daje mężczyźnie władzę nad kobietą (2,228). Małżonkowie mają odmienne obowiązki względem rodziny. Mąż jest odpowiedzialny za jej wymiar zewnętrzny, tzn. za zabezpieczenie warunków życia oraz za pozycję i interesy rodziny w społeczeństwie. Kobieta natomiast ponosi odpowiedzialność za sferę domową i wychowanie dzieci. Muzułmanie uważają, że role męża i żony nie są przeciwstawne czy współzawodniczące ze sobą, ale nawzajem się uzupełniają.

Aby zawrzeć związek małżeński należy spełnić określone warunki. Partnerzy muszą być zdolni do małżeństwa i osiągnąć odpowiedni wiek, którego Koran jednak nie precyzuje. Generalnie związane jest to z osiągnięciem wieku dojrzałości, tzn. w przypadku chłopców –12 lat, a dziewcząt – 9 lub 12. Prawu zwyczajowemu przeciwstawia się prawo cywilne, które w niektórych krajach muzułmańskich określa wiek zawarcia związku małżeńskiego jako 16 lub 21 lat dla mężczyzn i 15 lub 18 lat dla kobiet. Do dziś obecna jest w tradycyjnych społeczeństwach muzułmańskich praktyka, w której rodzice przed osiągnięciem wieku małżeńskiego przez dzieci składają w ich imieniu obietnice małżeńskie, które są potwierdzane przez małżonków po osiągnięciu przez nich pełnoletniości.