Nie tylko śladami Kapuścińskiego

Kraje postsowieckiej Azji Centralnej to cel podróży, w którą warto się wybrać z Wojciechem Góreckim.

Pisarz, analityk, podróżnik i były dyplomata zdobył uznanie czytelników książkami o Kaukazie, głównie Gruzji. W najnowszej, chociaż są w niej eseje o Gruzji i Azerbejdżanie, zabiera nas do innego regionu – postsowieckiej Azji Centralnej: do Turkmenistanu, Tadżykistanu, Kirgistanu oraz Uzbekistanu. W tej podróży nie epatuje czytelnika opisem orientalnej egzotyki. Przygląda się kolejnym miejscom, aby stwierdzić, jak miejscowi wyzwalają się, albo i nie, z buranu.

Buran to metafora nawiązująca do nazwy zamieci stepowej, krępującej człowieka, a czasem nawet zabijającej. Górecki stawia diagnozę, że ludy Azji Centralnej przeżyły buran władzy sowieckiej i teraz próbują stanąć na własnych nogach. Różnie im to wychodzi. Często zmiany są formalne. Byli sekretarze partii komunistycznej stali się prezydentami, tworząc małe satrapie, w których prawa jednostki są systematycznie łamane, a współziomkowie okradani. Dostrzega również uporczywe poszukiwanie nowej tożsamości, przez odwołanie się do nieraz bardzo odległych wzorów. Nie zawsze przynosi to dobre rezultaty, ale daje legitymizację nowej władzy.

W tej podróży autor podąża śladami Ryszarda Kapuścińskiego, który w 1968 r. wydał głośny reportaż o tym terenie pod tytułem „Kirgiz schodzi z konia”. Zejście z konia było dla Kapuścińskiego symbolem modernizacji i nowoczesności. U Góreckiego Kirigiz siada z powrotem na konia. Nie jest mu przez to lepiej, ale jest sobą. Jak zwykle w swych opowieściach, Górecki łączy ogromną wiedzę o współczesnych uwarunkowaniach i przeszłości tych ziem z historiami ludzi, których spotyka. Opisuje ich z niezrównaną w polskim reportażu lekkością, finezyjnie łącząc kunszt słowa z precyzją narracji. Miejsce to wydaje się odległe. Jednak w zglobalizowanym świecie dystans dzielący nas od Azji Centralnej gwałtownie się skraca. Warto więc poznać tamten świat, zanim stanie się częścią naszego.

Andrzej Grajewski

«« | « | 1 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |