Cysterski duch

- Cystersi mogą być więc uznani za prekursorów działań ekologicznych - podkreśla ks. prof. Wolnik. Dochody uzyskiwało opactwo także z produkcji piwa, gorzałki, likieru, miodu pit­nego i wina. - Używanego nie tylko do liturgii - kwituje z uśmiechem ksiądz profesor, od dawna zajmu­jący się historią i liturgią śląskich „szarych mnichów”. W istocie. Pod koniec XVIII wieku sprzedaż alko­holu własnej produkcji stanowiła 35 proc. dochodów cystersów z Rud. Cywilizacyjną rolę dla okolicznych terenów odegrał również klasztor jemielnicki. Mnisi rozwinęli tu młynarstwo (w XVII wieku mieli 8 młynów), uprawiali proso, chmiel, winogrona. Hodowali ryby i owce, zajmowali się pszczelarstwem. Pro­dukowali także piwo - w samej Je­mielnicy mieli 3 karczmy. Budynek jednej z nich przetrwał zresztą do dziś, podobnie jak dawny spichlerz i młyn oraz stawy rybne ostatnio opasane nową ścieżką turystyczną.

Co mnisi jadali?

Zakon cysterski oparty na Re­gule św. Benedykta powstał jako ruch reformatorski w łonie zakonu benedyktyńskiego, wzywający do surowego życia i ciężkiej pracy. Wzmianki o produkcji sporych ilości alkoholu mogą jednak współ­czesnego czytelnika kierować na błędne tory myślowe. Dieta cyster­sów w pierwszych wiekach była ściśle regulowana przepisami za­konnymi .

- Spożywaniu posiłków nadawano charakter czynności świętej - podkreśla prof. Andrzej Wyrwa, przewodniczący Rady Ko­ordynacyjnej Szlaku Cysterskiego w Polsce. „Po co to wszystko, jeśli nie przez dbałość o zepsuty smak?!” - gromił dogadzanie podniebieniu przez używanie przypraw św. Bernard z Clairvaux, największy święty cysterski. Cystersi jedli dwa posiłki dziennie. Jeden około po­łudnia, a kolację po nieszporach. Ale to w dni zwykłe. W dni postu jedli tylko posiłek południowy.

Wszystkich dni postnych w roku było około 199 - post trwał od świę­ta Podwyższenia Krzyża Świętego (14 września) do Wielkanocy plus dni postne w ciągu pozostałej części roku. Na posiłki składały się: chleb, zupa z prosa, ryby, owoce, warzy­wa, mleko, ser i jajka. Jajek w dni postne nie podawano, popularne były za to śledzie, zwłaszcza w Ad­wencie i Wielkim Poście.